← Tüm rehberler
Güvenlik · Farkındalık eğitimi

Dolandırıcılık yöntemlerini tanıma

Üçüncü modül. Sosyal mühendislik nedir; sahte yönetici talimatı, IBAN değişikliği, sahte destek araması, SMS ve kare kod tuzakları.

4 dk okuma Güncelleme: 20 Kasım 2026

Saldırganların en çok kullandığı araç bir yazılım değil, iknadır. Sizi tanıdığınız biri gibi davranarak para göndermeye, parola girmeye ya da bir dosyayı açmaya yönlendirirler. Buna sosyal mühendislik denir.

Bu modül e-posta dışındaki yöntemlere odaklanır. Sahte e-postaların ayrıntılı işaretleri için Sahte e-postaları tanıma (oltalama) rehberine de bakın.

Dolandırıcının dört kaldıracı

Hemen her dolandırıcılık girişimi şu dördünden birine dayanır. Bir iletide bunlardan birini hissettiğinizde durun.

Kaldıraç Nasıl kullanılır
Aciliyet "Bugün ödenmezse ceza kesilecek." Düşünmenize fırsat vermez.
Otorite "Genel müdür istiyor." Sorgulamaya çekinirsiniz.
Korku "Hesabınızda şüpheli işlem var." Paniğe kapılırsınız.
Yardımseverlik "Çok zor durumdayım, bir saniyeniz var mı?" Kibarlığınız kullanılır.

Sahte yönetici talimatı

Yöneticinizin adıyla gelen bir e-posta ya da WhatsApp mesajı sizden acil bir ödeme, hediye kartı ya da gizli bir bilgi ister. Çoğu zaman "toplantıdayım, arama" notu vardır.

  1. İletiyi tanıyın Gönderen adı doğrudur ama adres ya da numara farklıdır. Üslup alışılmadık, istek olağan dışıdır.

    Gelen Kutusu
    Genel Müdür <gm.firma@gmail.com>
    Toplantıdayım, konuşamıyorum. Şu hesaba bugün 185.000 TL gönderir misin? Kimseye söyleme, sürpriz bir anlaşma.
  2. Başka bir kanaldan doğrulayın İletiye yanıt vermeyin. Yöneticinizi bildiğiniz numarasından arayın ya da yanına gidin.

    "Arama" denmesi, aramanız için en iyi sebeptir. Gerçek yöneticiniz doğrulamanıza kızmaz.

    Rehber
    Genel Müdür (kayıtlı numara)Ara
  3. Ödeme kuralına uyun Olağan dışı ödemeler için firmanızın kuralını uygulayın: ikinci bir onay, yazılı talimat, bilinen numaradan teyit.

    Ödeme talimatı
    Yazılı talimatVar
    İkinci onayEksik
    Beklet

IBAN değişikliği

Bir tedarikçiden gelmiş görünen ileti "banka hesabımız değişti" der ve yeni bir IBAN bildirir. İleti çoğu zaman gerçek bir yazışmanın devamı gibi görünür, çünkü saldırgan tedarikçinin e-postasını ele geçirmiştir.

Kural: E-postayla gelen hesap numarası değişikliğini, karşı tarafı eskiden beri kayıtlı telefon numarasından arayıp teyit etmeden işleme almayın. İletideki telefon numarasını kullanmayın. Bu tek kural, firmaların en büyük para kayıplarını önler.

Sahte destek araması

Biri sizi arar; banka, Microsoft, internet sağlayıcınız ya da "bilgi işlem" olduğunu söyler. Bilgisayarınızda sorun olduğunu, çözmek için bir program kurmanız ya da bir kod söylemeniz gerektiğini anlatır.

  1. İstenen şeye dikkat edin Gerçek destek ekibi sizden parola, doğrulama kodu ya da kart bilgisi istemez; tanımadığınız bir uzaktan erişim programı kurdurmaz.

    Bilinmeyen numara
    "Bilgi işlemden arıyorum. Telefonunuza gelen kodu söyler misiniz?"
    Kapat
  2. Kapatıp kendiniz arayın Görüşmeyi nazikçe bitirin ve destek ekibini bildiğiniz numaradan arayın.

    Arayan numaranın tanıdık görünmesi kanıt değildir; numara taklit edilebilir.

    Destek ekibi (kayıtlı numara)
    Ara

Bilgisayarınıza uzaktan bağlantı için ekranınıza her seferinde bir izin penceresi gelir. Ayrıntı: Uzaktan yardım: teknisyen bilgisayarınıza bağlanırken rehberi.

SMS ve WhatsApp

"Kargonuz teslim edilemedi", "hesabınıza giriş yapıldı", "vergi iadeniz hazır", "trafik cezanız var": hepsi bir bağlantıya tıklatmak içindir.

  • Bağlantıya tıklamayın. Kurumun uygulamasını açın ya da adresi kendiniz yazın.
  • WhatsApp'ta tanıdığınız birinden "telefonuma kod geldi, söyler misin?" mesajı gelirse söylemeyin; o kişinin hesabı ele geçirilmiştir ve sıra sizdedir.
  • Bilmediğiniz numaradan gelen "yanlışlıkla para gönderdim, iade eder misiniz?" mesajına yanıt vermeyin.

Kare kod

Kare kod, bağlantıyı gözünüzden ve güvenlik taramasından kaçırmak için kullanılır.

  • İş e-postanıza gelen "doğrulamanızı yenilemek için kodu okutun" iletisine uymayın.
  • Otopark, restoran ya da afişteki kare kodun üzerine başka bir etiket yapıştırılmış olabilir. Okuttuktan sonra açılan adresi kontrol edin; ödeme ya da parola istiyorsa durun.

Kapıdan girenler

Sosyal mühendislik yalnız ekranda olmaz.

  • Kartını unuttuğunu söyleyen kişiye kapıyı açmayın; danışmaya yönlendirin.
  • Tanımadığınız "teknik servis", "kargo" ya da "denetçi"yi yalnız bırakmayın; kimi ziyaret ettiğini sorun.
  • Yerde bulduğunuz USB belleği bilgisayarınıza takmayın; destek ekibine verin.
  • Toplantı odasında, yazıcıda ve masanızda belge bırakmayın.

Aklınızda kalsın

  • Aciliyet, otorite, korku, yardımseverlik hissettiğinizde durun.
  • Para ve IBAN isteklerini kayıtlı numaradan arayarak doğrulayın.
  • Parolayı ve doğrulama kodunu kimse sormaz; soran dolandırıcıdır.
  • Emin değilseniz sorun; tıkladıysanız hemen bildirin.

Sonraki modül

Cihazınızı güvende tutma: ekran kilidi, güncelleme, USB ve kaybolan cihaz.

Takıldınız mı?

İdeal Çözümler müşterisiyseniz destek ekibimiz yardımcı olur.

Telefon: 0262 606 07 56 E-posta: info@idealcozumler.com Müşteri Paneli: destek talebi açın